Język bez przerwy ewoluuje, a o tym, jakie zmiany w nim zachodzą, decydujemy my sami – jego użytkownicy – posługując się nim na co dzień, korzystając z określonych słów i wyrażeń, a także rezygnując z innych. To właśnie osoby używające danego języka przesądzają o jego rozwoju, co ma zarówno swoje dobre, jak i złe strony. Dzięki temu obowiązujące zasady gramatyczne, słownictwo czy frazeologizmy odpowiadają codziennemu życiu – w końcu język ma służyć naszej praktycznej komunikacji. Jednocześnie jednak istnieje ryzyko pojawienia się zbyt wielu zapożyczeń lub upowszechniania się błędów językowych.
Właśnie z tego powodu instytucja czuwająca nad kształtem języka polskiego i jego poprawnym stosowaniem, Rada Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk, przygotowała nowe zasady ortograficzne w zakresie różnorodnych konstrukcji oraz wyrazów, które weszły w życie wraz z początkiem 2026 roku. W założeniu mają one ujednolicić wiele problematycznych kwestii językowych, a także zmniejszyć ryzyko błędów.
Zapoznanie się z tymi zmianami ma zaś znaczenie nie tylko dla poprawności językowej każdego z nas. Warto, aby pamiętały o nich również osoby zajmujące się przygotowywaniem szeroko rozumianego contentu, od postów w social mediach po copywriting SEO. Poprawność niezmiennie pozostaje bowiem istotnym czynnikiem rankingowym dla algorytmów pozycjonujących Google, a przy tym może mieć wpływ na odbiór marki przez klientów w internecie. Błędy potrafią zniechęcać potencjalnych konsumentów, podważając jednocześnie rzetelność.
Wielka czy mała litera? Nowe, ujednolicone zasady
Zmiany wprowadzone przez Radę Języka Polskiego obejmują przede wszystkim ujednolicenie zasad dotyczących stosowania wielkiej bądź małej litery, a także łącznej lub rozłącznej pisowni niektórych wyrażeń. W tym pierwszym przypadku przygotowano zatem następujące wytyczne:
- wielkimi literami należy zapisywać nazwy mieszkańców miast, wsi, dzielnic i osiedli, np. Warszawianin, Mokotowianin, Zgierzanin,
- dopuszczone jest stosowanie zarówno małej, jak i wielkiej litery w pisowni nieformalnych nazw grup etnicznych, przykładowo: szkop/Szkop,
- podobna dowolność obowiązuje też przy pisaniu przymiotników tworzonych od imion, zakończonych na -owy, -in, -ów, np. zosina lalka/Zosina lalka; jackowe dzieci/Jackowe dzieci,
- zawsze małą literą należy natomiast zapisywać przymiotniki tworzone od nazw osobowych, niezależnie od tego, czy odpowiadają na pytanie “czyj?”, czy “jaki?”, np. konkurs chopinowski, dramat szekspirowski,
- wielką literą zapisujemy już nie tylko nazwy firm, marek lub modeli szeroko rozumianych wyrobów przemysłowych, lecz także samych tych wyrobów – przykładowo: “kupiłem samochód marki Fiat”, ale “kupiłem nowego Fiata”,
- wielkimi literami trzeba też zapisywać wszystkie człony tworzące nazwy lokali (poza przyimkami i spójnikami), np. Kino Rialto, Kawiarnia Literacka, Apteka pod Orłem,
- ta sama zasada dotyczy pisowni nazw odznaczeń, nagród, tytułów honorowych itd. – Nagroda Nobla, Nagroda im. Zbyszka Cybulskiego, Honorowy Obywatel Miasta Poznania.
Ponadto Rada ujednoliciła pisownię szeroko rozumianych nazw geograficznych, astronomicznych czy odnoszących się do przestrzeni publicznej. Mowa o:
- nazwach komet, których wszystkie człony piszemy wielką literą, np. Kometa Halleya,
- nazwach geograficznych, gdzie występuje część odmieniona w mianowniku – stosujemy małą literę dla wyrazu gatunkowego, choćby: cieśnina Bosfor,
- nazwach obiektów przestrzeni publicznej – w tym przypadku należy wszystkie człony zapisywać wielką literą, z wyjątkiem wyrazu “ulica”, tzn. ulica Dworcowa, ale Park Sołacki, Aleja Róż, Plac Wolności.
Pisownia łączna vs. rozdzielna
Stosowanie wielkiej lub małej litery niejednokrotnie wzbudzało wątpliwości – po zmianach Rady Języka Polskiego wiele z nich powinno zostać rozwianych. Nowe zasady ortograficzne dotyczą jednak również innej problematycznej kwestii, a więc pisowni łącznej bądź rozłącznej niektórych zwrotów:
- ustalono, że jedyną dopuszczalną formą nie- z imiesłowami odmiennymi jest pisownia łączna, np. niepalący, nieoceniony. Dotąd można było zapisywać je rozdzielnie w określonych sytuacjach, jak choćby “nie palący, lecz pijący”;
- łącznie należy pisać również takie wyrażenia jak “półżartem, półserio”,
- pisownia łączna obowiązuje też w pisowni nie- z przymiotnikami oraz przysłówkami odprzymiotnikowymi bez względu na stopniowanie, przykładowo: niemiły, nieczęsto, nielepiej, nienajstaranniej,
- osobno powinniśmy natomiast zapisywać cząstki takie jak -bym, -byś, -byście itd. ze spójnikami, np. “Nie wiem, czy by nie pojechać w góry.”,
- pisane łącznie muszą zaś być przedrostki niby-, quasi-.
Warto wspomnieć, że choć wszystkie przedrostki należy pisać łącznie, uwzględniono wyjątki od tej reguły. W przypadku łączenia ich z wyrazami pisanymi wielką literą trzeba zastosować łącznik, np. super-Polak, podobnie jak w połączeniach w rodzaju “pół-Hiszpan, pół-Włoch”.
Co ciekawe, zarówno pisownia rozdzielna, jak i łączna dopuszczona jest przy przedrostkach, które w teorii mogą być wykorzystywane jako samodzielne wyrazy. Chodzi o wspomniany już wcześniej prefiks super-, ale też ekstra-, mega-, mini-, midi-, maksi-, eko-, wege-, makro-. Dla przykładu: możemy napisać albo “eko-patrol”, albo “ekopatrol”.
Ostatnią wprowadzoną zmianą jest dowolność w pisowni par wyrazów brzmiących identycznie lub podobnie, które zazwyczaj używane są razem. Można je zapisywać z łącznikiem, przecinkiem albo rozdzielnie, a jako przykład możemy podać:
- tuż-tuż,
- tuż, tuż,
- tuż tuż.
Wszystkie powyższe formy, w myśl nowych zasad ortografii, są poprawne językowo.
Zmiany w ortografii a przygotowywanie contentu
Na pierwszy rzut oka może wydawać się, że zmiany wprowadzone przez Radę Języka Polskiego, które obowiązują od 1 stycznia 2026 r., nie są rewolucyjne. W rzeczywistości jednak ujednolicone reguły stosowania wymienionych wyrazów czy konstrukcji mogą okazać się nieocenione, gdy tylko natrafisz na nie, choćby przygotowując treści na stronę internetową albo post na Facebooka.
Warto wspomnieć, że Rada przygotowuje nowy, bezpłatny słownik ortograficzny – zarówno w wersji papierowej, jak i elektronicznej – w którym w każdej chwili będzie można sprawdzić problematyczne wyrażenia, a tym samym zadbać o nienaganną poprawność, czy to przy tworzeniu contentu, czy w codziennej komunikacji.